De schrijver/reiziger Ton van der Lee leerde ik kennen door het lezen van zijn boek over zijn periode in Djennxc3xa9, Mali (Het Zandkasteel), waar hij een lemen huis bouwde en vijf jaar woonde. Hij is er uiteindelijk weer weggegaan, omdat de malaria hem er bijna onder kreeg.
Maar dat hij nog steeds zoekt naar zijn Afrikaanse basis, dat wordt ook duidelijk uit het boek dat hij drie jaar geleden schreef, nxc3xa1 zijn Mali-periode dus, over zijn reis van het zuidelijkste naar het noordelijkste puntje van Afrikan, van Zuid-Afrika naar Egypte. In het boek is het terugkerend thema: het zoeken naar wat goed is voor de toekomst van Afrika: wat moet er gebeuren met het continent? Deze vraag staat dan vooral in het licht van de constatering, dat het xc3xa9rg slecht gaat met Afrika. Armoede, uitbuiting, AIDS, neo-kolonialisme, etc. etc, maar voor alles ook de blijvende verwondering over de psychologische tweespalt, die uitgedrukt wordt in de mantra, die door de Afrikanen zelf wordt gehanteerd: 'de vijand van Afrika, dat zijn de Afrikanen'.
En toch geldt: hoezeer ook geldt, dat Afrikanen allemaal zeggen, dat ze naar Europa willen, dat Europa staat voor 'beschaving', toch geldt dat 'het westen' er meer onheil dan heil heeft gebracht en ook, dat er ook altijd een ondertoon is van…: 'wij' Afrikanen zullen ook nooit 'zoals jullie' WILLEN zijn. Het wezen van de Afrikaan, dat hij dichter bij het leven staat, dat proef je er altijd weer uit. Ik zie het geleidelijk als het inherente minderwaardigheidscomplex van de westerling: met de nadruk op de rationaliteit die voorwaardelijk is voor wat we allemaal (ook de Afrikanen) 'de vooruitgang' noemen, is nadrukkelijk een diepte-dimensie verloren gegaan. Wij westerlingen herkennen die diepte-dimensies dan weer in de oosterse en in de Afrikaanse culturen. Daar is men dichter bij de essentie gebleven.
Kouwe grond-psychologie.

Ton van der Lee komt er uiteindelijk ook niet uit. Vraagt zich aan het einde af, wat of wie hij nou eigenlijk najaagt. De bespiegeling is dan ook wat tragisch. Het lijkt erop, dat hij inmiddels teveel ontheemd is om nog in het westen te wortelen en tegelijkertijd weet, dat hij geen Afrikaan is en ooit zal worden. Het boek staat trouwens ook barstensvol hemeltergende toestanden, die als je niet oppast voer blijven voor het meest gruwelijke cynisme. Houd maar op met ontwikkelingssamenwerking, want xc3xa1lles mislukt. Een Engelsman in Namibixc3xab levert een exemplarische beschrijving (blz. 73). "Hij vertelt over een Engelse jeugdvriend die veearts werd en in de jaren negentig naar Oeganda ging. Hij zette in een plattelandsdistrict ten noorden van Kampala een grootscheeps vaccinatieprogramma op voor koeien. Het programma werkte, de sterfte onder het vee nam enorm af en iedereen was blij. Meer vlees, meer geld, meer eten voor iedereen. Het gevolg was dat de bevolking van het district snel groeide. Er was meer hout nodig om het eten in de dorpen klaar te maken, er ontstond ontbossing en tegelijkertijd nam de bodemerosie sterk toe door overbegrazing. Het gevolg was sterfte van het vee, mislukte oogsten, een hoge kindersterfte en tien jaar later was het district er slechter aan toe dan voorheen. De vriend vertrok ontgoocheld naar Engeland."
En dan is dit een voorbeeld, waar de dimensie van corruptie en eigenbelang totaal ontbreekt. Meestal is er ook nog sprake van al-te-menselijke toestanden van egoxc3xafsme, machtsmisbruik etc. etc.